فرسایش خاک و علل آن

 

فرسایش خاک و علل آن

 

يكي ازعواملی که درکشاورزی بسیارمورد توجه قرارمی گیرد وعامل اصلی نابودی بسیاری اززمین های خاصلخیزکشاورزی وتبدیل آن به مکان های غیرقابل کشت می باشد پدیده فرسایش خاح است.

متاسفانه درکشورما به دلیل توجه بیشتر مسئولان کشوری به بخش صنعت وعدم توجه آنان به بخش کشاورزی ونادیده گرفتن مشکلات آن،باعث شده که این،مسیر قهقرایی،سرعت بیشتری بگیرد.

فرسایش خاک ازجمله نگرانی های عمده زیست محیطی قرن حاضراست. برپایه برآوردهای انجام شده براثرفرسایش خاک سالیانه چندین میلیون هکتارازاراضی کشاورزی جهان به کام نابودی کشیده می شود. برپایه همین برآوردپیش بینی می شودکه تاسال 2010 میلادی یک سوم تا یک پنجم اراضی کشاورزی براثرفرسایش خاک عقیم وغیراستفاده شوند.

فعل وانفعالات فرسایش خاک وجایگزینی تپه های شنی به جای بسترهای حاصلخیزخاک تاسف انگیزاست واین فرآیند باعث مهاجرت هزاران نفرازروستائیان به سمت شهرها می گردد.

یکی ازاساسی ترین مسائلی که باعث فرسایش خاک درایران وجهان شده است مسئله سیلاب هاست.

جنگل هاطی قرنن های طولانی موجب پایداری خاک وذخیره سازی آب ورونق فعالیت های گوناگون کشاورزی بوده اند،ولی به مروروبا ازمیان رفتن تدریجی جنگل ها وپوشش های گیاهی دراین بهشت سرسبزخداوندی ،جاری شدن سیلاب متداول شده است .

هنگامیکه پوشش جنگلی براثرقطع بی رویه حالت مناسب وتراکمی خودرا ازدست می دهد .خاک آن منطقه به علت کمبود شاخ وبرگ وفاصله ایجاد شده بین آنها دربرابربارانهای شدید ورگبارهای تند بی دفاع مانده ومقاومت خودرا ازدست می دهد وبا کمترین بارش تند،مرگبارترین سیلابها را بوجود می آورد.

با ازبین رفتن پوشش گیاهی ،باران هایی که برسطح خاک می بارد علاوه برشستن خاک وتبدیل شدن به روان آب توانایی نفوذ به داخل زمین را ازدست می دهد .

پیامد بوجود آمدن روان آب وعدم نفوذ آب درخاک،پائین رفتن سفره های آب زیرزمینی است که اصلی ترین منبع آبیاری گیاهان درمناطق خشک است. به مرروزمان آنقدرآب وخاک وجود نخواهدداشت که یک کشاورزبتواند مایحتاج روزانه خودرا به دست آورد. ازاین روپدیده مهاجرت به شهرها شدت بیشتری خواهد گرفت که پیامدهای خاص خودرا به دنبال خواهدداشت.

متاسفانه درکشورما پدیده تخریب جنگل ها روند سریعی را درپیش گرفته است.عریانی بیش ازحد دامنه شمالی کوههای البرزکه درروزگاری نه چندان دورپوشیده ازجنگل وبیشه بوده است اکنون به خاطربی توجهی ما انسان ها درمعرض نابودی کامل قرارگرفته وفرسایش خاک،تراکم حرارتی ناشی ازتغییرات جوی ،کاهش رطوبت وازهمه مهمترتقلیل ونابودی پوشش گیاهی (به علت قطع بی رویه وعدم کاشت همزمان درخت ) ازپیامدهای نامطلوب این بی رحمی انسان نسبت به طبیعت اطراف خود است .

شرایط اقلیمی ووضع کنونی زمین شناسی به گونه ای است که آن را به صورت یک کشورمستعد به فرسایش خاک درآورده است . ولی حقیقت آن است که میزان فرسایش خاک درایران بیش ازمقدارمورد نظرمی باشد.آمارنشان می دهد که تلفات خاک دراثرفرسایش درمملکت ما چندین برابربیش ازمیانگین آن درکشورهای آفریقایی واروپایی است.

فرسایش خاک درایران یک مسیرصعودی داشته وبراساس اطلاعات منتشرشده متوسط سالانه تلفات خاک ناشی ازفرسایش درایران رشد قابل توجهی داشته است.به عقیده عموم کارشناسان مهمترین علت فرسایش خاک عوامل انسانی است.افزایش رشد جمعیت دراین دوران با نرخ سرسام آورآن نیازهای اقتصادی زیادی به دنبال داشته است ودرنتیجه جمعیت نیازبه مکانی برای زندگی دارند وافراد سودجوازاین مورد استفاده کرده وبه تخریبت جنگلها می پردازند.متاسفانه ناتوانی مراکزترویجی دراشاعه فرهنگ استفاده صحیح ازجنگل ها ومراتع براساس اصول علمی وفقدان مدارس آموزش منابع طبیعی کافی برای روستائیان وعشایرازعلل دیگرروند فوق بوده است.

برمبنای دلایل فوق انسان ازطریق افزایش تعداد دام درسطح مراتع وتخریب غیرقانونی جنگل ها ،عدم کاربری صحیح اراضی کشاورزی ،استفاده نادرست ازمنابع آبی وگاهی ازطریق احداث خطوط جاده ای وبهره برداری غلط ازمعادن و... ،فرسایش خاک را ازحالت طبیعی ومعمول خود خارج ساخته وبرآن دامن زده است. علاوه براین می توان به عدم تخصیص بودجه مناسب جهت مبارزه با پیشرفت بیابان ها وهمچنین عدم توجه به حفظ زمین های زیرکشت اشاره کرد.

با نیم نگاهی به تاریخچه کشاورزی کشورهای توسعه یافته،می توان دریافت که این کشورها دارای برنامه ریزی صحیح دربخش کشاورزی بوده وکمبود بودجه بخش صنعت خویش را ازدرآمد های بخش کشاورزی تامین می کنند. کشورهایی مانند آمریکا،فرانسه ،ژاپن ازاین راه علاوه برخودکفایی دربخش کشاورزی دارای صنعتی توسعه یافته نیزهستند.

گفتنی است کشورهند درسال 1975 دارای فرسایش خاکی درحدود5میلیاردتن خاک درسال بوده است وبا حمایت ماهاتما گاندی درسال 1985 موفق به تأسیس دفترملی عمران اراضی هند شدکه هدفش به زیرکشت بردن سالانه 5میلیون هکتارازاراضی بایراین کشوروتبدیل آن به اراضی کشاورزی بود.

این روند شامل گسترش زمین های کشاورزی وگسترش مناطق جنگلی بودکه تاحدبسیارزیادی مانع ازافزایش میزان فرسایش خاک درآن کشورگردید.

Soil solarization(آفتاب دهي خاك)

بيماريهاي خاكزي و آفات خسارات بسيار زيادي را در زمينهاي كشاورزي و محصولات كشاورزي در دنيا بوجود مي آورند.در مورد گياهان جاليزي و ميوه ها و … برخي از بيماريهاي خاكزي علفهاي هرز و نماتد بطور نسبي با آفتكش ها، قارچكش ها و علف كشها در خاك كنترل شده اند مانند متيل برومايد كلر، كلرين و    .

 اما استفاده از ضدعفوني كننده هاي خاك براي كنترل آفات هميشه آثار زيانباري برروي جانوران و انسان داشته است و باعث شده كه علاوه بر هزينه بالا و پيچيده بورن روشهاي آفت زدايي اثرات سمي مهم برروي گياهان و خاك بجا بگذارد.

   Soil solarizationيك روش غير شيميايي است كه بسياري از آفات و پاتوژنهاي خاكزاد را كنترل مي كند. از اين تكنيك ساده انرژي حرارتي خورشيد جذب ميشود و تغييرات فيزيكي و شيميايي و بيولوژيك در خاك بوجود مي آيد. صفحات پلاستيكي شفاف از جنس پلي اتيلن برروي سطح خاك مرطوب در ماههاي گرم تابستان گذاشته مي شود و درجه حرارت خاك را به سطحي مي رساند كه براي بسياري از پاتوژنهاي خاكزاد گياهي و بذر علفهاي هرز و نماتدها و جوانه هاي گياهان انگل و كنه هاي ساكن در خاك كشنده است.

 اين روش براي گياهان جاليزي و يكساله بهترين نتايج بهتري را داشته است. هرچه كرت بزرگتر باشد كنترل  مؤثرتر است. 

مناطق بزرگتر از 30 اينچ بهتر جواب مي دهد زيرا كرتهاي كوچكتر از 30 اينچ داراي يك اثر مسيريابي در لبه هاي خارجي دارند.

 

عمليات     soil solarization:

   soil solarizationدر كارونياي جنوبي بخوبي انجام ميشود. بهمين دليل هرچه درجه حرارت در ماههاي تابستان بالاتر باشد و هر چقدر پلاستيك را بمدت بيشتري در جاي خود    بگذاريم به نتايج بهتري مي رسيم. مدت زمان طولاني لازم است تا نتايج قابل قبولي براي از بين بردن علفهاي هرز مقاوم بدست آيد.

 

   Soil solarizationشامل 5 مرحله مي باشد كه مي بايست همه را بدقت و بترتيب انجام دهيم.كه شامل مراحل زير است:

 

1-آماده سازي خاك

اولين گام در انجام فرايند    soil solarizationشخم زدن بستر زمين و آماده سازي آن براي كشت مي باشد تا بعد از عمليات  soil solarization از تغيير دادن و بهم زدن خاك جلوگيري شود. چنانچه بعدأ خاك را شخم زديم دانه هاي علفهاي هرز را به سطح خاك مي آوريم و اين در شرايطي است كه بذر برخي از علفهاي هرز كه در عمق مي باشند از بين نرفته اند.

  بهترين نتايج فقط تا عمق 3-2 اينچ بالايي سطح خاك بدست مي آيد بهتر است تجهيزات آبياري و كودها را قبل از  soil solarization به خاك اضافه كنيم.

بسيار مهم است كه منطقه اي كه مي خواهد عمليات  soil solarization روي آن انجام صاف باشد و از دانه هاي علفهاي هرز و باقيمانده، گياهان و كلوخ پاك باشد زيرا اين مواد باعث مي شود كه پلاستيك از سطح زمين بلند شود و حداكثر ميزان حرارت موقعي بدست مي آيد كه پلاستيك به سطح زمين نزديك باشد و بايد از بوجود آمدن محفظه هاي هوايي بوسيله كلوخ هاي بزرگ و شكافهاي عميق در سطح زمين جلوگيري كرد. سطح خاك بايد مسطح و نرم شود و يك سطح صاف بوجود آيد تا در زمان آبياري آب بطور يكنواخت در خاك نفوذ كند و آنرا مرطوب سازد.

2- آبياري خاك   

خاك بايد بخوبي آبياري شود و چون باعث مي شود كه ارگانيسمها به حرارت حساس تر شوند و به علاوه رطوبت باعث ميشود كه گرما سريع تر و در عمق بيشتري در خاك نفوذ كند.

  خاك را مي توان پس از گذاشتن لوله هاي پلاستيكي بوسيله روش آبياري قطره اي آبياري كرد.

  آبياري در زير سطح پلاستيكي معمولاً آفت ها را كمي زودتر و بمقدار بيشتري كنترل مي كند.

  آبياري باراني، قطره اي بهترين نتايج را دارند. آبياري بايد بمقداري انجام     كه آب روي خاك نايستد و تماماً نفوذ كند. 

3- كندن شيار ( گودال )

مي بايست يك گودال به عمق 8-6 اينچ دور تا دور محيط كرت خود حفر كنيم كه براي قرار دادن لبه هاي پلاستيك درون آن مورد استفاده قرار ميگيرد.

 

4- پوشاندن

 سطح خاك را با پلاستيكي كه توسط اشعه uv تشعشع ديد را مي پوشانيم. اين پلاستيك ها مي بايست شفاف باشند ( نه سياه و نه رنگي ) و داراي ضخامت 4-1 متر مي باشند.

  پلاستيك را تا آنجا كه ممكن است مي كشيم و وقتي كاملاً در محل خود قرار گرفت گودال را از خاك پر مي كنيم و لبه هاي پلاستيك را مي پوشانيم.

  اين كار باعث ميشود كه پلاستيك در جاي خود ثابت بماند و از رفتن هوا به زير آن يا دزيدن و حركت هوا در زير آن جلوگيري مي كند.

  چنانچه از يك پلاستيك در لوله استفاده شود تأثير  soil solarization بيشتر ميشود. و در اينصورت بهتر است كه يك فاصله هوايي بين دو لوله وجود داشته باشد. مي توانيم با قرار دادن دو جسم كوچك بين پلاستيكها اين فاصله را بوجود آوريم.

  مدت زماني لازم است تا به سطح بالايي از كنترل برسيم بستگي به درجه حرارت دارد. با استفاده از پلي اتيلن شفاف نور خورشيد مستقيماً از پلاستيك عبور كرده و خاك را گرم مي كند.

   پلاستيك شفاف و نازك به قطر 2-1 ميلي متر به نور خورشيد بيشتر اجازه مي دهد كه از آن عبور كند. پلاستيك شفاف و نازك بيشتر از پلاستيك سياه به اشعه خورشيد اجازه عبور مي دهد و خاك بيشتر گرم ميشود.

  پلاستيك بمدت 8-4 هفته در گرمترين ماههاي تابستان در محل مورد نظر مي بايست قرار گيرد.

در كاروليناي جنوبي بهترين زمان برا ي انجام  soil solarization  از ماه ژوئن تا آگوست ميباشد.

 ميزان موفقيت  soil solarization  بستگي به ميزان درجه حرارت خاك و ميزان تشعشع دارد.

افزايش زمان در زير soil solarization  براي كرت مضر نيست. چنانچه نخواهيم كه زمين را زير كشت ببريم باقي گذاشتن پلاستيك ميتواند كنترل را بيشتر كند و بعنوان يك مانع بر عليه آلودگي مجدد عمل كند

5-بر داشتن پلاستيك وكشت

پس از اينكه كرت ما بمدت 8-4 هفته در معرض تشعشع خورشيد قرار گرفت مي توان سطح پلاستيكي را برداشت . برداشتن پلاستيك بايد با دقت خاص و بدون آسيب زدن به خاك همراه باشد . هيچگاه خاك را دوباره شخم نزنيم زيرا باعث مي شود بذرهاي گياهان هرز و ارگانيسمهاي بيماريزا كه در اعماق زمين بوده اند و تحت تا ثير حرارت قرار نگرفته اند دوباره كرت را آ لوده كنند . به همين دليل است كه آماده سازي خاك و اضافه كردن كودهاي شيميايي و يا قرار دادن تجهيزات سيستم هاي آبياري بايد قبل از پو شاندن سطح زمين بوسيلة پلاستيك صورت گرفته باشد رها سازي پلاستيك در محيط باعث الوده سازي محيط زيست ميشود .

پلاستيك پلي اتيلن شفاف قادر است كه در مقابل درجات بالاتري از حرارت نسبت به پلاستيك سياه مقاومت كند . ميتوان پلاستيك را برداشت و براي بار دوم ازآن استفاده كرد . براي استفاده مجدد از پلاستيك در برخي موارد براي گياهاني نياز به درجه حرارت بالاتري براي كشت دارند مي توان پلاستيك را به رنگ سفيد در آورد در مورد گياهاني به خاك خنك تري نياز دارند بايد به موقع پلاستيك را برداشت تا خاك قبل از كشت خنك شود زماني كه پلاستيك را برداشتيم مي توانيم كشت را شروع كنيم .

فاكتورهاي مؤ ثر در ميزان موفقيت : 

مشخصات خاك مانند رنگ خاك ، ساختار و عمق تا ثير زيادي بر روي soil solarizationدارند. خاك تيره گرماي بيشتري را نسبت به خاك روشن جذب مي كند . خاكهاي داراي خلل و فرج باعث مي شود حرارت بخوبي از خاك عبور داده شود و حرارت به اعماق نفوذ كند .

كنترل در چند اينچ بالايي خاك بسيار بهتر از اعماق خاك انجام مي شود و سطح كنترلي كه به دست مي آيد بستگي به تركيب ، طول مدت زمان انجام   soil solarization ، ميزان درجه حرارت و ميزان حساسيت گروههاي علفهاي هرز به حرارت دارد قارچهايي مثل  Rhizoctonia كه در 3-2 اينچ بالايي خاك زندگي مي كنند در اين روش بهتر كنترل ميشوند .

فوايد انجام soil solarization براي كنترل بيماريها:

    انجام دادن   soil solarization در ماههاي ژوئن يا ژولاي درجه حرارت خاك را تا 140 درجه فارنهايت در دو اينچي و 102 فارنهايت در 18 اينچي بالا مي برد .  در نتيجه بسياري پاتوژنهاي بيماري زا حتي در عمق 18 اينچي از بين ميروند .

در كاليفرنيا پروژة   soil solarization كنترل بسيار بالا و خوبي براي بيماريها به وجود آورده است . اين كنترل براي حد اقل يك فصل رويش ادامه مي يابد. برخي شواهد نشان ميدهد كه برخي از پاتوژنها ممكن است كه خاك  soil solarization شده را دوباره    كنند اما با سرعت كمتري نسبت به خاكهاي  soil solarization شده اين عمل انجام مي شود .

كنترل علفهاي هرز:

بذر و جوانه هاي بسياري از علفهاي يكساله و چند ساله به روش   soil solarizationكنترل شده اند.

بذر برخي از علفهاي هرز بسيار حساس به soil solarization هستند و برخي براي كنترل نياز به رطوبت بالا و پلاستيك كاملا پوشانده و نزديك به سطح زمين و تشعشع گرماي زياد براي كنترل دارند. كنترل گونه هاي علفهاي هرز زمستاني معمولاً براي بيش از يك سال امكان پذير است در حاليكه علفهاي هرزي مانند   melilotus alba  ،cyperus esculentus،c. rotundus   نسبتاً كنترل مي شوند .

  چنانچه   soil solarization در فصلهاي سرد انجام شود معمولاً رشد علفهاي هرز افزايش ميث يابد و گاهي اوقات قبل از شخم زدن زمين  soil solarization انجام مي شود.

كنترل نماتدها:

   soil solarizationجمعيت نماتدها را كاهش مي دهد اما به قارچها و علفهاي هرز بيشتر اثر ميكند . نماتدها در برابر گرما مقاوم ترند و كنترل كردن آنها در خاكهايي با عمق بيشتر از 12 اينچ سخت است.

  در نتيجه  soil solarization  در مورد گياهان با ريشه كوتاه و با غنچه هاي خانگي با صرفه تر است و معمولاً نبايد از آن براي كاهش جمعيت نماتدها به ميزان 99% -90 %  درعمق 18 اينچ خاك استفاده كرد.

افزايش رشد گياه:

در مناطق  شده گياهان معمولاً سريعتر رشد مي كنند و برگهاي بيشتري، با كيفيت تري از نظر ظاهر بوجود مي آورند.

اين پديده را ميتوان به از بين رفتن پاتوژنها و علفهاي هرز نسبت داد اما تا اندازه زيادي غير قابل توجيه مانده است.براي مثال زمانيكه از هر نوع آفتي عاري است

اگر پديده  Soil solarization  انجام شود باز هم رشد قابل ملاحظه اي در گياه مشاهده ميشود.

 

 يك توجيه نسبي براي اين پديده را مي توان به تركيب چند مكانيسم ارائه داد:

1-     به دليل اينكه زماني كه پاتوژنهاي اصلي كنترل مي شوند. پاتوژنهاي غيراصلي و كوچك هم كنترل مي شوند

2-        در خاكي كه   شده برخي از مواد مغذي قابل حل در آب مانند نيتروژن  ، كلسيم     (ca++ ) ، NH4,NO3) ),منيزيم( mg++ )‌افزايش مي يابد و بمقدار بيشتري در دسترس گياه قرار ميگيرد.

3-        برخي از ميكروارگانيسم هاي سودمند مانند قارچهاي  mycorrhizal و     Trichoderma  sp. و اكتينوميست ها و برخي از باكتري هاي مفيد طي فرايند   soil solarization زنده مي مانند و سريع وارد خاك مي شوند كه اين علاوه بر از بين بردن پاتوژنها باعث افزايش تحريك رشد گياه مي شود.

خاک چیست

  
   تعاريف زيادي تاکنون از خاک بعمل آمده که ساده ترين تعريف چنين است: خاک عبارت از قشر چند سانتي متري تا چند متري از مواد آلي و غير آلي است که بر روي سنگ قرار گرفته و شامل هوا، آب، موجودات زنده، مواد آلي و ذرات کانيايي( عناصر معدني) است و گياه مي تواند بر روي آن ادامه حيات دهد.
   ماهيت خاک از روي موقعيت اقليمي، پستي و بلندي، وضعيت آب شناسي آن تعيين و توسط استعداد آن براي روياندن گياه بيان مي شود.

    برخي تعاريف مربوط به خاک:
   خاکفرد(Soil individual): پيکره اي از خاک است که خصوصيات پروفيلي اش در يک منطقه جغرافيايي خاص از لحاظ نظم و ترکيب منحصر به فرد است.
   خاکرخ(پروفيل خاک): عبارتست از نماي عمودي افقهاي يک خاکفرد.
   خاک فعال(Solum): يک پروفيل ناقص خاک است که عبارتست از تکوين ژنتيکي خاک بوسيله نيروهاي سازنده خاک
   بعد خاک(Soil sequum): خاکها پيکره هايي مي باشند که يکسري خصوصيات را در سه بعد مختلف نشان مي دهند. اول بعد عمودي خواص خاک را مي توان نام برد که از سطح خاک يا مرز تماس خاک با هواي آزاد شروع شده و تا عمقي که مواد از آن ژرفا به بعد زير تاثير و نفوذ فرآيندهاي خاک زايي(پدوژني) نيستند(مواد زمين شناختي) ادامه مي يابد. بعد جانبي توالي خاک تن هاي مجاور از خاک تن مورد نظر در جهت افقي مي باشد.
   پدون(Pedon): کوچکترين حجمي را که بصورت يک خاکفرد مي توان تشخيص داد، پدون ناميده مي شود.
   پلي پدون(Polypedon): يک حجم خاک، در جاي خود که در برگيرنده بيش از يک پدون باشد، پلي پدون ناميده مي شود.
   خاک تن(Soil body): توده خاک را خاک تن مي نامند و در حقيقت يک خاک تن بر روي زمين، همان خاکفرد واقعي است.
   جغرافياي خاک:
   بر اساس تعريف بانتينگ(1967) جغرافياي خاک دربرگيرنده مطالعه توزيع و مورفولوژي خاک در ارتباط با آثار بيروني و فرآيندهاي دروني است.
   هوبل و کامبل(1985) به اين نکته اشاره دارند که براي جغرافياي خاک دو ديدگاه وجود دارد. ديدگاه سنتي تر روي مطالعه توزيع جغرافيايي رده ويژه خاک تمرکز دارد و بر ويژگيها و پيدايش آنها، وابستگيهايشان با محيط و انسان و موقعيت هاي جهاني و ناحيه اي تاکيد مي کند. ديدگاه ديگر درباره جغرافياي خاک بر مطالعه رخداد واحدهاي نقشه بر روي زمين در شکلها و الگوهاي ويژه و اهميت اين الگوها براي شناسايي تاکيد دارد؛ گر چه پروفيل خاک را نيز در نظر مي گيرد.
   بافت خاک:
   بافت يک خاک شامل پراکندگي اندازه ذرات کانيايي تشکيل دهنده خاک است. ذرات بصورت عمده به 3 دسته اصلي تقسيم مي شوند:
   ماسه، سيلت و رس.
   از تمام اجزاي بخش هاي محتوي مواد معدني خاک، رس ها احتمالا مهم تر از بقيه هستند. ذرات رس عليرغم اندازه بسيار ريزشان فضاي ساختاري بسيار بزرگي نسبت به حجمشان دارند. اين سطح بسيار بزرگ قابليت آن را دارد تا يون هاي مثبت مواد مغذي را جذب و نگهداري کند. اين مواد مغذي بصورت غذا در اختيار ريشه گياهان قرار مي گيرد. همچنين ذرات رس بدليل ساختار شبکه مانند خود، تا حدي قابليت شکل پذيري و پلاستيکي دارند. اين ويژگي باعث مي شود تا ذرات رس در جذب آب و ديگر مواد به داخل شبکه ساختاري خود موفق عمل کنند.

كم آبي يا خشگسالي

گرم شدن آب و هوای کره زمین و تغییر اقلیم یکی از مهم ترین مسایل زیست محیطی جهان است . مدت هاست که دیگر از برف و سرمای گذشته ها خبری نیست. برف کم می بارد و دوامی ندارد. رودها و چشمه ها پیوسته خشک می شود ، کشاورزی صدمه می بیند و بسیاری از مردم جهان با مشکل کمبود آب آشامیدنی روبرویند. کشور ما نیز با مسایل متعددی در این رابطه روبروست. شناخت هر چه بیشتر این مشکل به ما در اندیشیدن تمهیدی برای متوقف کردن روند گرمایش زمین و پیشگیری از عواقب آن یاری خواهد کرد.

55 میلیون سال پیش كره زمین یك سیاره گرمسیری بود. قطب شمال و جنوب وجود نداشت و سطح دریا ها 80 متر بالاتر از امروز بود. این شرایط برای حیات انسان مناسب نبود. در واقع این شرایط از بین رفت تا انسان توانست به وجود بیاید، اما اكنون بشر با دست خود این شرایط را دوباره شكل می دهد. این یكی از مهم ترین مسایلی است كه بشریت با آن روبروست اما حواس او بیشتر متوجه فوتبال است و تا این گونه مسایل حیاتی.

تاكنون درجه حرارت متوسط كره زمین 8/0 درجه اضافه شده است.ممكن است برخی فكر كنند كه 8/0 درجه افزایش چندان اهمیتی ندارد، اما باید توجه داشت كه در اینجا صحبت از درجه حرارت متوسط كره زمین است یعنی متوسط مجموع آن در همه نقاط كره زمین والا تغییر درجه حرارت در همه جا یكسان نیست. افزایش آن در خشكی بسیار بیشتر از دریا ها ، در عرض های جغرافیایی بالاتر بیشتر از نواحی استوایی، و در داخل قاره ها بیشتر از نواحی ساحلی آنهاست و لذا در برخی نقاط افزایش دما ممكن است بیش از ده درجه باشد. و بد نیست بگوییم كه تفاوت درجه حرارت متوسط كره زمین در عصر یخبندان ها، که آخرین آن حدود 12000 سال پیش رخ داده ، با آب و هوای كنونی تنها چند درجه بوده است. اكنون 200 نفر از دانشمندان جهان كه عضو گروه تحقیقات آب و هوایی سازمان ملل هستند برآورد می كنند كه درجه حرارت کره زمین تا پایان قرن حاضر بین 4/1 تا 6/5 درجه افزایش خواهد یافت و این یعنی فاجعه.

گرمای هوا اثرات مخربی داردكه بطور خلاصه

- اثر بر روی تولید محصولات كشاورزی

- تلفات جانی

- ذوب شدن یخ

- توفان های شدید

- كمبود آب

وقتي اولین فضانوردان به دور كره زمین سفر می كردند یكی از چیز های جالبی كه در زمین می دیدند دریاچه چاد در آفریقا بود.كه اكنون حجم دریاچه نسبت به سال 1960 تقریبا 95 درصد كاهش یافته است

كم شدن آب رودخانه ها كه در اثر گرما و كاهش بارندگي سبب شده را می توا ن دید اما پایین رفتن آب های زیر زمینی دیده نمی شود. میلیون ها چاه حفر شده كه سطح همه آنها پیوسته سقوط می كند. هر انسان روزانه بطور متوسط 4 لیتر آب مصرف می كند اما آب لازم برای تولید غذای مصرفی او 2000 لیتر در روز یعنی 500 برابر آن است. عمده آب جهان یعنی 70 درصد آن صرف آبیاری می شود. 20 درصد آن صرف صنعت می شود و 10 درصد دیگر به مصارف مسكونی می رسد. از آنجا که عمده آب هر کشور صرف آبیاری زمین های زراعی می شود و تولید هر تن غله به 1000 تن آب نیاز دارد، كشور هایی كه به كمبود آب دچار می شوند به جای آب غله وارد می كنند. بنا براین یکی از اصلی ترین عواقب گرم شدن کره زمین کاهش تولید کشاورزی، افزایش رقابت بر سر غله محدود جهان، و بالا رفتن قیمت غله در بازار جهانی است.

طبق آمار موجود، مصرف آب در جهان هر 20 سال حدود 2 برابر مي‌شود. از طرفي تغييرات آب و هوايي، گرم شدن زمين و افزايش خشكسالي‌ها بيان‌كننده‌ لزوم توجه بيشتر به مديريت منابع آب در سطح جهان است.

 كشور ما نيز به دليل قرار گرفتن در كمربند خشك آب و هوايي جهان يكي از كشورهاي كم آب و خشك دنيا محسوب مي‌شود. بخش كشاورزي در ايران به عنوان بزرگ‌ترين مصرف كننده منابع آبي، بيش از 90 درصد منابع آبي استحصال شده را به خود اختصاص مي‌دهد، اين در حالي بوده كه متوسط بازده آبياري در كشور حدود 40 درصد است.

 

 آبياري كوششي است كه انسان به عمل مي‌آورد تا سيكل هيدرولوژي را براي توليد محصولا‌ت كشاورزي تغيير دهد يا به عبارت ديگر، آبياري، فن رفع كمبود نياز آبي گياهان است.

كمبود آب در اكثر كشورهاي جهان باعث شده است كه زارعان به جاي روش‌هاي سنتي از روش‌هاي تحت‌فشار استفاده كنند تا بر مصرف آب كنترل بيشتري داشته باشند. در كشورهايي هم كه از منابع آبي بالا‌يي برخوردارند عوامل ديگري مانند كمبود كارگر يا بزرگ بودن اراضي باعث شده است كه روش‌هاي آبياري تحت فشار گسترش يابد.

مفهوم کم آبی جهانی:

برای درک مفهوم کم آبی ابتدا می بایست آنرا تعریف کرد منظور از کم آبی ، کم بودن آب با فرمول H2O در جهان نیست بلکه منظور از کم آبی ، عدم وجود آب کیفی قابل بهره برداری مستقیم برای آشامیدن،بهداشت فردی ،کشاورزی وصنایع غذایی ،صنایع وآبادانی است که آنرا کم آبی کیفی می توان نامید. آبهایی را که برای مصرف نیاز به ،فرایندهای اضافی مانند تصفیه می باشد بخاطر نیاز به انرژی وفن آوری وهزینه های جانبی بالا بعنوان آب (کیفی) محسوب نمی گردند.

چرا به آب نیاز داریم؟

60 درصد وزن بدن را آب تشکیل می دهد . همچنین 85 درصد بافت مغز از آب تشکیل شده است. بنابراین نوشیدن 6 تا 8 لیوان آب در روز می تواند به بدن شما کمک کند تا به درستی کار کند.

حتی با کاهش یک دهم آب بدن دیگر قادر نخواهیم بود بایستیم و راه برویم.

 

انتقال مواد محلول در گیاهان

  پديده انتقال در گياهان بسيار حائز اهميت است. چنانكه مواد چه آلي و چه غير آلي با اين فرآيند از يك نقطه به موقعيت ديگري مثلا از مكان سنتز يا مخزن به موقعيت مصرف يا ذخيره منتقل مي شوند. انواع مختلفي از پديده انتشار در گياهان رخ مي دهد . انتقال در مسافتهاي كوتاه، مسافتهاي متوسط و مسافتهاي طولاني. به انتقال در مسافتهاي طولاني Translocation گويند كه در كانال هاي آوند چوبي و آبكش رخ مي دهد. به اولي Xylem translocation و به دومي Phloem translocation گويند. آب و مواد معدني جذب شده توسط ريشه ها به ناحيه اندامهاي هوايي از طريق زيلم منتقل مي شود در حالي كه مواد غذايي سنتز شده در برگهاي سبز يا ساقه ها به قسمتهاي غير سبز (مانند ريشه) براي مصرف يا ذخيره يا انتقال فلوئمي جابه جا مي شوند. انتقال مواد هميشه از Source به Sink صورت مي گيرد، يعني قطبي. مواد محلولي كه منتقل مي شوند اگر آلي باشند Organic solutes و اگر غير آلي باشند inorganic solutes ناميده مي شوند.

مواد محلول آلي : كربوهيدرتها، مواد نيتروژني، تنظيم كننده هاي رشد

مواد محلول غير آلي: نمكهاي معدني، عناصر راديواكتيو.

انتقال قندها و مواد نيتروژن دار

كربوهيدراتهاي ساخته شده در نواحي سبز گياهان به فرم محلول در آب به مناطق مصرف يا ذخيره حمل مي شوند تا در آن مناطق جهت تغذيه سلولهاي پيرتر، نمو گلها، ميوه ها، نقاط انتهايي رشد و نيز جهت اهداف ذخيره اي از طريق فلوئم به كار روند.

در گياهان پست تر مانند bryophyte (خزئيان) محل ساخت و ذخيره قندها در يك سلول است. در نتيجه هيچ نيازي به انتقال و جابه جايي نيست. جابه جايي در گياهان عالي تر صورت مي گيرد كه مكان سنتز از مكان مصرف يا ذخيره فاصله دار است. تركيبات نيتروژن دار مانند آمينواسيدها،آميدها نيز در سراسر فلوئم منتشر شده و از طريق بافتهاي فلوئم به قسمتهاي جوانتر گياه منتقل مي شوند. تركيبات نيتروژن دار آلي (آمينواسيدها) در خاك نگه داشته شده ، در آب حل شده و به قسمتهاي هوايي با بافتهاي زيلم از طريق صعوه شيره خام منتقل مي شود. آمينو اسيدها در خاك از تجزيه قسمتهاي آلي باقيمانده از گياهان و جانوران تشكيل مي شوند.

فواید ماده آلی

ده فایده مواد آلی در خاك

سرچشمه مواد آلی خاك، بقایای حیوانی و بازمانده های گیاهی است. این مواد از ابتدای ورود به خاك تحت تاثیر مستقیم موجودات زنده و گروههای میكروبی آن قرار می گیرند و تغییرات زیادی می یابند. دو پدیده عمده در این تغییر ماهیت مواد شناخته شده اند. پدیده اول معدنی شدن(Mineralization) و پدیده دوم هوموسی شدن(Humiification) است. با توجه به اینكه خاكهای ایران از نظر مواد آلی فقیر می باشند افزایش ماده آلی خاكها برای حفظ حاصلخیزی و تداوم فعالیت موجودات زنده خاكزی امری ضروری است. در اهمیت ماده آلی همین بس كه آن را به عنوان قلب كشاورزی پایدار نام نهاده اند و همچنین نقش آن را در خاك همانند نقش خون در بدن دانسته اند.

فواید مواد آلی در خاك به اندازه ای متنوع و زیاد است كه انسان را به یاد فواید نوشته شده بر روی برچسب داروهای قدیمی می اندازد ولی خوشبختانه این فواید در مورد مواد آلی كاملا واقعیت دارد:

1-مواد آلی منبع تامین 95-90 درصد ازت مورد نیاز گیاه در خاكهای كود نخورده است.

2- مواد آلی می تواند منبع مهم تامین فسفر و گوگرد قابل استفاده گیاه باشد مشروط به اینكه مقدار هوموس خاك به دو درصد یا بیشتر برسد.

3- مواد آلی بطو مستقیم یا غیر مستقیم با افزایش فعالیت میكروبی باعث تولید مقدار زیادی مواد تشكیل دهنده خاكدانه ها از جمله پلی ساكاریدها می شود.

4- مواد آلی غالبا 70-30 درصد از كل ظرفیت تبادل كاتیونی(CEC) خاك را تشكیل می دهند. سطوح زیاد قابل دسترس در هوموس، محل های تبادل كاتیونی زیادی دارد كه عناصر غذایی را برای استفاده بعدی گیاه نگه می دارد. علاوه براین، فلزات سنگین آلوده كننده مانند سرب، كادمیم و فلزات مشابه كه معمولا به علت استفاده از فاضلابها وارد خاك می شوند را جذب سطحی می كند و از این طریق به پاكسازی محیط كمك می كند.

5-مواد آلی عموما مقدار آب موجود در خاك در حالت ظرفیت مزرعه و همچنین مقدار آب قابل استفاده در خاكهای شنی را افزایش داده و تهویه خاكهای رسی را با افزایش خاكدانه سازی و در نتیجه ایجاد خلل و فرج بزرگتر، زیادتر می كند.

6- مواد آلی به عنوان یك كلات عمل می كند و در نتیجه قابلیت استفاده و تحرك عناصر كم مصرف را افزایش می دهد.

7- مواد آلی كربن مورد نیاز بسیاری از میكروارگانیسم های مفید خاك از جمله بعضی از باكتریهای تثبیت كننده ازت (مانند ازتوباكترها) را فراهم می كند.

8- وقتی كه ماده آلی به عنوان پوشش دهنده ( مالچ) به سطح خاك اضافه می شود، فرسایش خاك را كاهش می دهد.

9-مواد آلی با جلوگیری از تابش مستقیم آفتاب مانع از دست رفتن رطوبت خاك می شود و در زمستان و تابستان دمای خاك را متعادل نگه می دارد.

10-هوموس ناشی از ماده آلی، مقاومت خاك را در برابر تغییرات سریع اسیدیته، قلیاییت و شوری و همچنین صدمه آفت كشها و فلزات سمی سنگین افزایش می دهد.

__________________

همه ی ما به نفرت نیاز داریم تا عشق را بشناسیم.نفرت فقط هنگامی قدرت پیدا می كند كه سركوب یا نفی شود،اما اگر نور آگاهي به آن بتابد به انگيزه اي تبديل مي شود تا فرد با آن،حقيقت دروني خود را يابد.

 

 

تلفات ازت در خاك‌هاي كشاورزي :

---

 با وجود اثرات مفيد كودهاي شيميايي در افزايش توليد محصولات مختلف زراعي و باغي در صورتي كه استفاده از كودها به همراه آگاهي و علم و چگونگي كاربرد آنها نباشد نتيجه حاصله چندان مطلوب نخواهد بود.

در زمان‌هاي گذشته متخصصان و پژوهشگران علم گياهي غالباً نمي‌دانستند كه از مجموع كودهاي ازته و ازت معدني شده خاك فقط 50% مورد استفاده گياه قرار مي‌گيرد و ممكن است ازت به صورت گاز از خاك خارج و يا اين كه با آب آبياري و باران از خاك خارج شود. منبع اصلي ازت براي گياهان مواد آلي خاك مي‌باشد كه از باقيمانده حيواني و گياهان قبلي حاصل شده و به طور طبيعي و يا در نتيجه عمل انسان به خاك داده شده است.

معمولاً كشت و كارهاي صحيح و اصولي مقدار قابل توجهي از ازت را كه توسط گياه از خاك خارج مي‌شود با افزودن كودهاي آلي و باقيمانده‌هاي گياهي به خاك برگردانده مي‌شود. اگر كود دامي تازه به صورت جامد يا مايع بلافاصله به داخل خاك برده شود نگراني از بابت از دست رفتن ازت وجود نخواهد داشت.

در حال حاضر توصيه جهت حفظ تعادل ازت خاك آن است كه بقاياي گياهي ، كود حيوان و كود سبز به زمين داده شود تا هم ازت خاك متعادل شود و هم مواد آلي خاك باعث بهبود خواص فيزيكي خاك شود. البته اين توصيه‌اي عام نيست. به عنوان مثال زير خاك كردن بقاياي گياهي در نواحي كه بيماري و آفتي غالب وجود داشته باشد توصيه نمي‌شود.

حفاظت و افزايش بازده ازت موجود در خاك در درجه اول بستگي به حفاظت خاك از عوامل فرسايشي، كم‌كردن تلفات به علت شستشو و ممانعت از تشكيل تركيبات ازتي فرار در خاك خواهد داشت. در ارتباط با فرسايش و جلوگيري از آن متأسفانه در كشور ما اقدامات مؤثري انجام نشده و پر شدن سدها، جاري شدن سيل و پيشروي كوير و شنزارها معضلات و دشواري‌هاي فراواني را موجب شده است، هرآينه در ايران جلوي صدمات فرسايش گرفته شود، طبق برآوردها زيان اقتصادي تلفات ازت نصف خواهد شد.

در ايران ميزان تلفات ازت بخصوص در نواحي مرطوب شمال ايران قابل توجه مي‌باشد. در نواحي كه مقدار بارندگي در حدود يك متر و بيشتر است ازت خاك مي‌تواند تا اعماق بيشتر از عمق نفوذ ريشه مهاجرت كند. در اين نواحي كه خاك در اواخر پائيز يخزده نيست بيشترين تلفات ازت انجام مي‌گيرد. زيرا باران فراواني باريده و درجه حرارت آنقدر نيست كه تعريق و تبخير تأثير زيادي در مجموع آب خاك داشته باشد. در اين وضعيت مي‌توان با داشتن پوشش گياهي كه كربن آنها زياد است (به مانند خانواده‌ غلات) از ازت خاك قبل از شستشو استفاده كرد.

در نواحي خشك تلفات ازت ناچيز است مگر در محصولاتي كه آبياري فراواني نياز دارند. برنج از جمله محصولاتي است كه تلفات ازت در آن قابل توجه بوده و روش‌هاي كشت و كار برنج راهايي براي تقليل و كاهش تلفات آبشويي باقي نمي‌گذارد. در نواحي خشك نيز قسمت اعظم تلفات ازت در فصل بارندگي و در غيبت و فقدان پوشش گياهي صورت مي‌گيرد.

خاک و ویژگیهای آن برای گیاهان

یکی از مواردی که برای گیاهان خیلی مهمه خاک است. که خاک دارای ویژگی های است بطوریکه این ویژگی ها ممکن است در مناطق مختلف با هم متفاوت باشند و ما در هر منطقه پوشش گیاهی خاصی رو ببینیم در واقع برای کشت یک محصول باید به عوامل مختلفی توجه داشته باشیم که یکی از این عوامل ویژگی های خاک است. یکی از این ویژگی ها میزان اسیدی و قلیایی بودن خاک است که معیاری که برای اینکار استفاده میکنیم PH است. بطوریکه در PH های کمتر از 4 و بیشتر از 9 گیاهان دچار مشکل میشوند. در خاکهای جنگلی و معتدله که میزان بارندگی زیاد است کاتیون هایی که در خاک وجود دارند شسته میشوند ولی هیدروژن در خاک باقی میماند که باعث پایین آمدن PH میشود. در PH های پایین فعالیت میکروارگانیزم ها دچار اختلال میشود. معمولا PH مناسب برای گیاهان چیزی بین 6 تا 7 است البته بعضی از گیاهان مثل جو میتوانند PH بالایی را تحمل کنند. در صورتی که خاک خیلی اسیدی بود میتوانیم برای کاستن این خاصیت خاک از آهک استفاده کنیم. یکی دیگر از فوایدی که خاک دارد اینست که گیاه میتواند از عناصر غذایی که در خاک وجود دارد استفاده کند در واقع گیاهان برای رشد و تولید محصول احتیاج به عناصری دارند که آنها را به عناصر ماکرو و میکرو تقسیم بندی میکنند. یکی از عناصر ماکرو نیتروژن میباشد و این عنصر نقش بسیار مهمی در رشد گیاه دارد بطوریکه با کمبود آن رشد گیاه کم شده و برگ ها پژمرده میشوند. یکی دیگر از این عناصر فسفر میباشد. این عنصر در توسعه ریشه موثر است. از عناصر میکرو میتوان آهن و روی و منگنز و مس و ..را نام برد. که هر کدام در رشد گیاه نقشی دارد. برای مثال روی در فعال کردن آنزیم ها نقش دارد. و یا منگنز در تنفس نقش دارد. اما یکی دیگر از نقش های خاک نگهداری آب است. آب در که در فعل و انفعالات گیاه نقش دارد یکی از مهمترین فاکتورهای رشد برای گیاه به حساب می آید. که البته ظرفیت خاک ها یی با ساختمان های مختلف برای نگهداری آب با هم فرق میکنه یکی دیگه از خصوصیاتی که خاک داره اینه که گیاه میتونه ریشه های خودشو در اون گسترش بده و خودش رو در اون ثابت کنه بطوریکه در اثر بعضی عوامل از جمله آب های روان ویا باد بتونه در جای خودش ثابت بمونه و به حیات خودش ادامه بده و همینطور وجود نور که در هنگام جوانه زنی مضر میباشد و از جوانه زنی جلوگیری میکند نیز در خاک بصورت نکته مثبتی درآمده بطوریکه در تاریکی که برای بذر هایی که در خاک قرار میگیرن بوجود آمده در واقع یکی از شرایط مطلوب برای آنها که نبود نور است تامین شده و با داشتن شرایط دیگر مناسب برای جوانه زنی میتوانند جوانه بزنند و رشد خود را آغاز کنند. البته با تمام ویژگی های مثبتی که خاک دارد گاهی این فاکتور مهم گیاهی برای گیاهان ممکن است در بعضی جاها به اندازه کافی وجود نداشته باشد. آیا این به این معنی است که ما دیگه نمی تونیم گیاهی رو بوجود بیاریم و باید از این نعمت الهی محروم باشیم؟ مسلما اینطور نیست و ما میتوانیم با شناخت نقش خاک و مهیا کردن شرایطی که خاک برای گیاه بوجود می آورد بطور مصنوعی به پرورش گیاهان اقدام کنیم. که برای این نوع کشت میشه کشت هیدروپونیک یا معنی فارسی آن کشت آبی یا همون آبکشت رو نام ببرم. که البته چون فعلا موضوع در مورد خاک و نقش اونه در این مورد حرفی نمیزنم ولی در پایان بگم که خاک فاکتور بسیار مهمی برای وجود گیاهان و در کل حیات است.

اهمیت خاک

خاک يکي از منابع مهم و ارزشمند طبيعت است. بدون داشتن خاک سالم حيات و زندگي روي زمين امکانپذير نخواهد بود. 95% غذاي انسان از زمين حاصل ميشود. برنامه ريزي براي داشتن خاکي سالم و توليد کننده لازمه بقاي انسان است. ورود مواد، ارگانيسمهاي زيستي يا انرژي به درون خاک سبب تغيير کيفيت خاک ميشود. همين مسئله باعث ميشود که خاک از حالت طبيعي خود خارج شود.
خاک از دو بخش تشکيل شده است. يکي بخش زنده خاک و ديگري بخش مرده خاک ميباشد. بخش مرده خاک شامل سنگهاي هوازده و مواد معدني حاصل از پوسيدگي گياهان و جانوران ميباشد (که مواد آلي يا هوموس ناميده ميشود) و هوا و آب نيز در اين بخش قرار ميگيرند. اما خاک زنده، خاکي است که داراي جانوران کوچک همچون حشرات و کرمها است و در آن گياهان، قارچها، باکتريها و ساير ميکروبها قرار دارند. نمونه بارز خاک 50% مواد معدني و آلي و 50% هوا و آب دارد که فضاهاي خالي موجود در خاک را پر ميکند و ارگانيسمهاي زنده خاک را نگه ميدارد.
بر اثر فعاليتهاي مختلف انساني، خاک دچار آلودگي ميشود. اکثر اين آلودگي ها بر اثر تصادف وسايل نقليه اي که مواد آلوده کننده جا به جا ميکنند، اتفاق مي افتد.
آلوده کننده هاي ديگري که سبب آلودگي خاک ميشوند شامل اتومبيلها، کاميونها و هواپيماهايي هستند که زباله جا به جا نميکنند ولي موادي از قبيل سوخت حمل ميکنند، که بر اثر ريخته شدن و خارج شدن آنها از وسيله نقليه آلودگي خاک رخ ميدهد.
عواملي مانند فعاليتهاي انساني نيز باعث آلودگي خاک ميشوند. ريختن مواد سمي مانند انواع حلالها، مواد رنگي و شوينده ها آلودگي زمين و خاک را گسترش ميدهند.
خاک ها به عنوان پالاينده هاي طبيعت محسوب مي شوند . علاوه بر اينکه تأمين کننده مواد غذايي هستند ، خاصيت تصفيه کنندگي نيز دارد . اين خاصيت خاک در اثر خواص فيزيکي آنها ( عمل نفوذ آب از منافذ ) ، خواص شيميايي آنها ( جذب سطحي و تبخير ) و خواص زيستي آنها ( تجزيه و فساد مواد آلي ) حاصل مي گردد .

آلبالو

درخت آلبالو يا Black cherry
نام علمي : Prunus cerasus و از خانواده Rosaceae مي باشد.
آلبالو از نظر گياه شناسي بسيار به گيلاس شبيه است. آلبالو بومي نواحي بين درياي خزر و درياي سياه است كه احتمالاً بذر آن توسط پرندگان به ساير نقاط از جمله اروپا برده شده است. مناطق عمده كشت آلبالو فرانسه، يوگسلاوي و آلمان مي باشد.
گياه شناسي :
آلبالو گياهي خزان پذير با برگهاي لوزي بصورت متناوب روي شاخه قرار دارند. رنگ پوست آن قهوه اي روشن تا نقره اي است. آلبالو از نظر حجم در مقايسه با گيلاس جاي كمتري را اشغال مي كند.
ارتفاع درختان آلبالو 4-2 متر و ساقه بعضي از ارقام بسيار قابل انعطاف است و براحتي بدون آنكه شكسته شود خم مي شود بهمين دليل در چيدن ميوه بعضي ارقام نيازي به نردبان نمي باشد و ميتوان درخت را خم كرد و ميوه آنرا چيد. گل روي اسپورهاي سـالهاي قبل و همچنين روي شــاخه هاي ســال قبل هم تشكيل مي شود. گلها بصورت 5-3 تايي در يك جوانه ظاهر و گلها داراي 5 گلبرگ، 5 كاسبرگ، پرچم و يك مادگي است. بر عكس گيلاس آلبالو خود بارور است و براي تلقيح نيازي به ارقام گرده افشان ندارد. گرده ‌آلبالو ميتواند گل گيلاس را تلقيح كند.
گل آلبالو معمولاً ديرتر از ساير ميوه هاي هسته دار باز مي شود بهمين دليل معمولاً با خطر سرمازدگي مواجه نمي شود. ميوه آلبالو داراي دم بلند كه بر اساس بلندي يا كوتاهي دم تقسيم بندي مي شود و معمولاً ارقام دم كوتاه مرغوب ترند.
اقليم :
نياز سرمايي آلبالو بين 1600-600 ساعت زير 7 درجه سانتيگراد مي باشد. تابستان هاي خشك و خنك براي اين درخت مناسب است. مقاومت به سرما در حد سيب است. ريشه آلبالو در برابر خاك مرطوب نسبت به گيلاس داراي مقاومت بيشتري است و ريشه آلبالو سطحي و تا حداكثر عمق 5/1 متر گسترش مي يابد.
ازدياد :
آلبالو به سه روش كاشت بذر، پاجوش و پيوند قابل ازدياد است. آلبالوهاي معمولي بيشتر بصورت پاجوش ازدياد ميگردد. ولي ارقام جديد آلبالو از قبيل آلبالو گيسي و آلبالو مجارستان (سيكاني مجي-اردي جوبيليوم و بوترمو) با پيوند روي پايه آلبالو تلخ(محلب) ازدياد مي يابد و پيوند شكمي(T) در آلبالو معمول مي باشد.
كاشت و تربيت درختان آلبالو :
فاصله كاشت در آلبالو 5*4 و يا 5*5 است. زمان انتقال نهال به زمين اصلي از پاييز و پس از ريزش برگها آغاز و تا قبل از باز شدن شكوفه ها در بهار ادامه دارد. درخت آلبالو معمولاً در خزانه داراي شاخه هاي جانبي است كه در موقع كاشت بايد اين شاخه هاي جانبي را قطع كرد. آلبالو معمولاً سربرداري نمي شود و پس از سال دوم 6-5 شاخه در اطراف ساقه اصلي حفظ و بقيه حذف ميگردد.
هرس :
هرس در آلبالوهاي بارور مطرح نيست و به غير از شاخه هاي شكسته شده و يا بيمار بقيه حفظ ميگردد. ميوه آلبالو روي شاخه هاي يكساله و اسپورها تشكيل ميگردد. بهترين شاخكهاي ميوه ده روي شاخه هاي 3-2 ساله قرار دارد. هر چه از عمر اين شاخكها ميگذرد كم بارتر مي شوند. عمر شاخكهاي روي ساقه هاي افقي، بيشتر از شاخكها روي ساقه هاي عمودي است. پس از آنكه درخت آلبالو به حد رشد كامل و ميوه دهي رسيد هر ساله شاخه ها بايد 20-10 سانتيمتر رشد داشته باشد تا خاصيت ميوه دهي ادامه يابد.
آبياري :
نياز آبي آلبالو با گيلاس برابر است اگر چه مقاومت به خشكي در آلبالو بيشتر از گيلاس است.
برداشت :
محصول آلبالو را بايد وقتي برداشت كرد كه كاملاً رسيده باشد. رنگ ميوه رسيده قرمز تيره است. زمان رسيدن ميوه حدود 90 روز پس از تمام گل درخت مي باشد. متوسط وزن هر ميوه 6-5 گرم و متوسط هر درخت 30 كيلوگرم است. برداشت معمولاً با دست انجام مي شود. آلبالو مصرف تازه خوري ندارد و بيش از 95% آن به مصرف تهيه آب ميوه، كمپوت، مربا و شربت مي رسد.
كود و تغذيه :
بر طبق آزمايشاتي كه در كشورهاي مجارستان در باغهاي آلبالو انجام شده است ازت و فسفر اثر كمي روي مواد غذايي موجود در برگهاي آلبالو داشته اند. اما كودهاي پتاسه بستگي خوب و مثبتي با پتاس محتوي برگها نشان داده اند. ولي منگنز نسبت منفي داشته است. اما به هر حال كودهاي ازته و پتاسه اثر زيادي در تشكيل و توليد ميوه داشته اند كه افزايش توليد فقط با كودهاي پتاسه بوده است. اثر مثبت پتاس و همچنين بطور نامحسوس (كمي) اثر ازت در جلوگيري از سرما زدگي گلهاي آلبالو مشاهده گرديده است.
با توجه به آزمايشات فوق برنامه كلي مصرف كودهاي شيميايي در باغهاي آلبالو به شرح ذيل مي باشد.
ازت : حدود 30 تا 40 كيلوگرم در درختان جوان و 80 تا 100 كيلوگرم در درختان بالغ
پتاس : درختان جوان 40 كيلوگرم و بارور حدود 100 كيلوگرم و همچنين بـــر حسب ضرورت از كــودهاي ريز مغزي نيز هر ساله بايد استفاده نمود.
آفات مهم آلبالو در استان اصفهان :
مهمترين آفت آلبالو مگس گيلاس مي باشد.
بيماريهاي مهم آلبالو :
از مهمترين بيماريهاي آلبالو در استان اصفهان شانكر باكتريايي درختان هسته دار و پوسيدگي آرميلاريايي ريشه مي باشند.
ســـطح كشت آلبالو در ايران 10607 هكتار كه اكثراً در استانهاي خراسان، آذربايجان شرقي، آذربايجان غربي، اردبيل و تهران كشت گرديده است. سطح كشت آلبالو در استان اصفهان 8/751 هكتار (8/151 هكتار نهال و 600 هكتار بارور) با متوسط عملكرد 5242 كيلوگرم در هكتار مي باشد. مناطق عمده توليد آلبالو در استان اصفهان شهرستانهاي نجف آباد، خميني شهر، سميرم، شهرضا و اصفهان مي باشند.
 

    هرس درختان گيلاس و آلبالو:

امروزه براي گيلاس فرمهاي كروي نيمه پاكوتاه و فرم پاكوتاه براي آلبالو توصيه مي شود. درختان گيلاس را تقريباً شبيه سيب هرس مي كنند وعمليات سربرداري از 60 تا 80 سانتيمتري سطح خاك انجام مي گيرد. در هرس اوليه گياه بهتر است شاخه اصلي از نقاط مختلف تنه با فواصل حدود 30 سانتيمتر در جهات مختلف

از آنجا كه شاخه هاي گيلاس داراي شكنندگي زيادي مي باشند لازم است هنگام شكل و فرم دهي شاخه هاي اصلي زواياي واقعي خود را يافته و از بسته بودن زاويه آنها جلوگيري شود.

به طور كلي هرس زمستانه در درختان گيلاس پس از چند سال فقط به منظور حفظ فرم و ايجاد شرايط مناسب براي ورود جريان هوا ونور مي باشد . شاخه هاي افقي و خيلي قوي را بايستي كوتاه نمود و شاخه هاي اضافي داخل تاج را حذف نمود. در فرم هاي جامي بوته اي بادبزني ، بادبزني جامي لازم است شاخه هاي خيلي طويل را كوتاه كرد ومركز درخت را از شاخه هاي اضافي خالي نمود
***خواص داروئی

آلبالو مسكن تشنگي و شربت آلبالو بهترين دارو براي افرادي است كه عطش فراوان دارند .
هسته آلبالو، ضد اسهال و ضد فشار خون است .
آلبالو، اشتها آور بسيار خوبي است.
ضماد و مرهم آلبالو براي باز شدن رنگ رخسار و چهره مؤثر و مفيد است.
مصرف آلبالو براي گرم مزاجان و افرادي كه چربي زيادي در شكم دارند سودمند است.
مصرف البالو براي افرادي كه خارش پوستي دارند مؤثر و مفيد است.
آلبالو خواص گيلاس دارد و مصرف آن اعصاب را آرامش مي دهد ولي در هر حال نبايد در مصرف آن زياده روي كرد.
مصرف چند روز متوالي شربت يا مرباي آلبالو براي معالجه نارسايي هاي كبد مفيد است.
شربت يا مرباي آلبالو در معالجه التهاب و ورم كليه و ورم معده و روده مؤثر است.
مصرف جوشانده 30 گرم دم كرده دم آلبالو براي افرادي كه دچار بيماري هاي كليه و مثانه هستند مفيد است، دم آلبالو را به مدت 12 ساعت در آب سرد خيس نموده سپس در يك ليتر اب اضافه كرده و مي جوشانند و صبح و ظهر و شب يك ليوان از جوشانده را مي خورند.
آلبالو براي رفع حرارت و تشنگي و غلظت خون و صفرا مفيد است.

آلبالو میوه ای است خوش طعم که اثر تصفیه کننده خون، ضد سم، مسکن اعصاب و مدر و ملین دارد. در رفع چاقی، درمان تصلب شرایین، تأمین عناصر معدنی بدن و نمو، درمان رماتیسم، نقرس، دفع سنگ کلیه و سنگ های صفراوی، یبوست و غیره اثرات مفیدی ظاهر می کند. در استعمال خارج، مشمع حاصل از له شده میوه هسته دار اگر بر روی پیشانی قرار گیرد، ناراحتی های میگرن را تسکین می دهد و اگر در روی صورت و ناحیه گردن اثر داده شود، موجب تقویت و بهبود پوست می شود. روغن مغز آلبالو در تسکین دردهای رماتیسمی، از بین بردن زگیل و رفع لکه های صورت مؤثر است.

دمگل آن مانند دم گل گیلاس اثر مدر دارد و در بیماری های مختلف دستگاه دفع ادرار مورد استفاده قرار می گیرد.

آلبالو و گیلاس دارای ویتامین های C ،B  ،A  هستندبرای بیماریهای

    و  همچون ورم مفاصل –نقرس و روماتیسم بسیار مفید هستند.

    افرادی که دچار یبوست هستند آلبالو و گیلاس بخورند که غوغا

    می کند .

   *  مسكن تشنگی است و شربت آلبالو برای رفع عطش بسیار مناسب است.

  *    آلبالوی ترش قابض خوبی است و برای درمان اسهال مفید می باشد.

  * کاهش دهنده فشار خون و غلظت خون است .

* ضد مواد صفراوی و سنگ کلیه است.

* برای رفع حالت تهوع مناسب است.

* باعث افزایش اشتها می شود ، بنابراین برای افراد لاغر و کم اشتها سودمند است .

* ضماد و مرهم آلبالو برای باز شدن رنگ چهره موثر و مفید است.

* مصرف آلبالو برای گرم مزاجان و افرادی كه چربی زیادی در شكم دارند، سودمند است .

* مصرف آلبالو برای افرادی كه خارش پوستی دارند، موثر است .

* آلبالو خواص گیلاس را دارد و مصرف آن باعث آرامش اعصاب می شود ، ولی در هر حال نباید در مصرف آن زیاده روی كرد.

* برای سوء هاضمه بسیار مفید است .

* مصرف چند روز متوالی شربت یا مربای آلبالو برای معالجه نارسائی های كبد مفید است .

* شربت یا مربای آلبالو در معالجه التهاب و ورم معده و روده موثر است.

* آلبالو به علت داشتن قند لوولوز برای 

افراد دیابتی مضر نیست. همچنین برای تقویت قدرت باروری مردان مفید است.